17.1 Productveiligheid & conformiteit (CE, GPSR, REACH)

Je mag in de EU niet zomaar elk product verkopen. Een product moet veilig zijn, de juiste markeringen dragen en — sinds 13 december 2024 — vergezeld gaan van een hele set verplichte informatie. Importeer je uit China? Dan word jij in de meeste gevallen de juridisch verantwoordelijke “importeur” en draag je dezelfde aansprakelijkheid als de fabrikant. Eén ontbrekend document kan betekenen dat bol of Amazon je listing offline haalt, of dat de NVWA je voorraad in beslag neemt. Dit hoofdstuk maakt productconformiteit concreet.

Na dit hoofdstuk kun je:

Je weet of jouw product CE-markering nodig heeft en onder welke productrichtlijn(en) het valt.
Je herkent wanneer jij de importeur bent en dezelfde aansprakelijkheid draagt als de fabrikant.
Je kunt de juiste documentatie (DoC, testrapporten) opvragen en controleren of die bij jouw model hoort.
Je weet welke GPSR-verplichtingen (verantwoordelijke marktdeelnemer, traceerbaarheid, Nederlandstalige info) altijd gelden.
Je kunt de extra compliance-kosten meenemen in je marge vóórdat je inkoopt.

Kernconcepten

CE-markering. Geen keurmerk, maar een verklaring van de fabrikant dat het product voldoet aan alle toepasselijke EU-richtlijnen. Verplicht voor onder andere speelgoed, elektronica, machines, persoonlijke beschermingsmiddelen, medische hulpmiddelen en bouwproducten. Niet alle producten hoeven CE: kleding, meubels (meestal) en boeken bijvoorbeeld niet.

EU-conformiteitsverklaring (DoC). Het document waarmee de fabrikant onder eigen verantwoordelijkheid verklaart dat het product aan de regels voldoet. Het noemt het product, de toegepaste richtlijnen en normen, en de verantwoordelijke partij. Jij moet dit document kunnen overleggen — ook als verkoper of importeur.

GPSR (General Product Safety Regulation). Verordening (EU) 2023/988, van toepassing sinds 13 december 2024. Vervangt de oude richtlijn algemene productveiligheid en geldt voor vrijwel alle consumentenproducten die geen eigen specifieke veiligheidsregels hebben. Stelt verplichte traceerbaarheid, veiligheidsinformatie en een “verantwoordelijke marktdeelnemer in de EU” verplicht.

Verantwoordelijke persoon in de EU. Onder de GPSR mag een product alleen op de EU-markt komen als er een marktdeelnemer in de EU is gevestigd die verantwoordelijk is: de fabrikant, de importeur, een gemachtigde of een fulfilmentdienstverlener. Verkoop je een product van een fabrikant buiten de EU zonder importeur of gemachtigde in de EU? Dan mag het niet verkocht worden.

Importeur. Wie een product van buiten de EU op de EU-markt brengt. Importeer je zelf uit China, dan bén jij de importeur en draag je de plichten van de fabrikant: documentatie controleren, je naam en adres op het product zetten en aansprakelijkheid dragen.

REACH. Verordening (EG) 1907/2006 over chemische stoffen. Beperkt of verbiedt gevaarlijke stoffen in producten (denk aan zware metalen, ftalaten in plastic, bepaalde kleurstoffen). Raakt onder andere sieraden, speelgoed, textiel, elektronica en cosmetica-verpakkingen.

Productaansprakelijkheid. Onder de productaansprakelijkheidsregels is de fabrikant aansprakelijk voor schade door een gebrekkig product — en als die buiten de EU zit, schuift de aansprakelijkheid door naar de importeur. De vernieuwde EU-richtlijn productaansprakelijkheid (2024) breidt dit uit naar onder meer software en online platforms.

Stap-voor-stap conformiteitscheck

Bepaal de productcategorie en toepasselijke regels. Is het speelgoed, elektronica, cosmetica, een levensmiddel, textiel? Zoek per categorie de specifieke richtlijn op (zie de tabel verderop). Valt het onder geen enkele specifieke regel, dan geldt sowieso de GPSR.
Stel vast wie de “verantwoordelijke marktdeelnemer in de EU” is. Komt het product van een EU-fabrikant met EU-adres? Geregeld. Komt het van buiten de EU? Dan moet er een importeur (vaak jij), een gemachtigde of een fulfilmentpartij in de EU zijn. Zonder die partij mag je het niet verkopen.
Verzamel de documentatie bij je leverancier. Vraag actief om: EU-conformiteitsverklaring (DoC), testrapporten van een geaccrediteerd lab, en informatie over toegepaste normen. Zie 2.2 over wat je bij leveranciers opvraagt.
Controleer de markering op het product. Is de CE-markering aanwezig waar vereist? Staan fabrikantgegevens (naam en adres) op het product of de verpakking? Ontbreekt dit, dan moet jij als importeur je eigen gegevens toevoegen.
Check REACH en stoffenbeperkingen. Bevat het product plastic, metaal, lijm, kleurstof of huidcontact? Vraag een verklaring of testrapport dat het voldoet aan REACH (en voor speelgoed aan de stoffennorm EN 71-3).
Voeg de GPSR-veiligheidsinformatie toe. Zorg dat op of bij het product staan: naam en adres van fabrikant én importeur, een type-/batch-/serienummer voor traceerbaarheid, en waarschuwingen en gebruiksaanwijzing in het Nederlands.
Archiveer alles 10 jaar. Bewaar de technische documentatie en DoC minimaal 10 jaar na het op de markt brengen. Bij een controle moet je dit binnen korte termijn kunnen overleggen.

Voorbeeld: een ledlamp importeren uit China

Je koopt 500 sfeer-ledlampen in bij een fabriek in Shenzhen, inkoopprijs 4,80 euro per stuk. Wat conformiteit betreft:

De lamp valt onder de Laagspanningsrichtlijn, de EMC-richtlijn en RoHS — CE-markering is dus verplicht.
Omdat je rechtstreeks uit China importeert, bén jij de importeur. Je moet je bedrijfsnaam en adres op de lamp of verpakking zetten naast die van de fabrikant.
Je vraagt de DoC en testrapporten op. De leverancier stuurt een DoC, maar het testrapport blijkt van een ander model. Je laat een steekproef testen bij een EU-lab: kosten circa 300 tot 600 euro. Reken deze conformiteitskosten mee in je unit economics.
Onder de GPSR zet je op de verpakking: fabrikantgegevens, jouw importeursgegevens, een batchnummer en een Nederlandstalige gebruiksaanwijzing met waarschuwingen.
Voor de elektronica geldt ook WEEE: je meldt je aan bij een producentenorganisatie en betaalt een verwijderingsbijdrage (zie 17.4).

Totale extra compliance-kost: stel 500 euro testen plus 0,03 euro per stuk aan stickers en WEEE — circa 1,03 euro per lamp. Dat verandert je marge en moet vóór de inkoop in je berekening zitten, niet erna.

Waarom draag jij als importeur dezelfde aansprakelijkheid als de Chinese fabriek?

Het voelt onlogisch: de fabriek maakt het product, dus zou de fabriek toch verantwoordelijk moeten zijn als er iets misgaat? De mechaniek zit in de bereikbaarheid van de aansprakelijke partij. De EU-regels willen dat een gedupeerde consument altijd iemand bínnen de EU kan aanspreken die juridisch te dagvaarden en te verhalen is. Een fabriek in Shenzhen valt buiten dat bereik: een Nederlandse rechter kan daar in de praktijk geen schadevergoeding afdwingen. Daarom schuift de wet de fabrikantsplichten door naar de eerste schakel die wél in de EU zit — en bij directe import ben jij dat.

Concreet voor je 500 ledlampen: zou er één lamp kortsluiting veroorzaken en brand stichten, dan claimt de gedupeerde bij jou, niet bij de fabriek. Je verdient circa 1 euro per lamp aan marge, maar je risico is de volledige schade. Dat is precies waarom die 300 tot 600 euro testkosten en het juiste testrapport geen optionele bijkomstigheid zijn, maar je goedkoopste verzekering tegen een claim die een veelvoud van je hele inkooporder kan bedragen.

Productcategorieën & verplichtingen

Productgroep	CE?	Belangrijkste regels
Speelgoed	Ja	Speelgoedrichtlijn 2009/48/EG, norm EN 71, REACH (stoffen)
Elektronica	Ja	Laagspanning, EMC, RoHS, WEEE, soms RED (radio)
Persoonlijke beschermingsmiddelen	Ja	PBM-verordening (EU) 2016/425
Cosmetica	Nee (eigen regime)	Cosmeticaverordening (EG) 1223/2009, CPNP-notificatie, RP in EU
Levensmiddelen / supplementen	Nee (eigen regime)	Levensmiddelenwet, NVWA, etiketteringsverordening 1169/2011
Textiel & kleding	Nee	Textiel-etiketteringsverordening, REACH, GPSR
Sieraden	Nee	REACH (nikkel, lood, cadmium), GPSR
Meubels / overige non-specifiek	Nee	GPSR (algemene productveiligheid)

Tools

Tool	Functie	Wanneer kiezen
RVO / Your Europe	Officiële uitleg per richtlijn en CE-stappenplan	Bij het bepalen van toepasselijke regels
NANDO-database	Aangemelde keuringsinstanties (notified bodies) zoeken	Als externe keuring verplicht is
ECHA-website	REACH-stoffenlijst en beperkingen raadplegen	Bij chemische stoffen / materialen
EU Safety Gate (RAPEX)	Database van teruggeroepen onveilige producten	Om te checken of jouw product al is geweigerd
Geaccrediteerd testlab (bijv. SGS, TÜV, Eurofins)	Producttesten en testrapporten	Bij elektronica, speelgoed, huidcontact

Veelgemaakte fouten

Geen documentatie opvragen bij de leverancier. “De fabriek zei dat het CE heeft” is geen bewijs. Zonder DoC en testrapport ben jij de klos.
Een DoC accepteren die niet bij jouw model hoort. Controleer dat modelnummer, foto en specificaties matchen.
Denken dat de fabrikant aansprakelijk is. Bij import uit een land buiten de EU schuift de aansprakelijkheid naar jou als importeur.
GPSR negeren omdat je product geen CE nodig heeft. De GPSR geldt juist óók voor producten zonder specifieke regels: traceerbaarheid en fabrikant-/importeurgegevens zijn altijd verplicht.
Geen Nederlandstalige gebruiksaanwijzing en waarschuwingen. Verplicht voor de Nederlandse markt.
Marktplaats-eisen onderschatten. bol en Amazon vragen sinds de GPSR actief om DoC’s, veiligheidsinformatie en een verantwoordelijke persoon in de EU. Zonder dat wordt je listing geblokkeerd.
WEEE en verpakkingsbijdrage vergeten bij elektronica (zie 11.6 en 17.4).

Sjablonen

E-mail: documentatie opvragen bij leverancier

Onderwerp: Compliance documents required before purchase — [productnaam / model]

Dear [leverancier],

Before we can place our order for [product, model number], we are legally required (EU GPSR Regulation 2023/988) to verify product compliance for the European market. Please provide the following documents:

EU Declaration of Conformity (DoC) matching the exact model.
Test reports from an accredited laboratory (e.g. CE, EN 71 for toys, REACH for materials).
Manufacturer’s full legal name and address (to be printed on product/packaging).
Confirmation of applied directives and harmonised standards.

We will act as the EU importer and must keep this documentation for 10 years. Without these documents we cannot proceed with the order.

Thank you, [jouw naam], [bedrijf]

Oefen het zelf

Case: speelgoed importeren uit China zonder kloppende papieren

Je wilt 800 houten speelgoedautootjes met gekleurde lak importeren uit China, inkoopprijs 3,20 euro per stuk. Je beoogde verkoopprijs is 14,95 euro. De fabriek mailt je een EU-conformiteitsverklaring (DoC), maar bij controle blijkt: het modelnummer op de DoC wijkt af van het model dat je inkoopt, en het bijgevoegde testrapport gaat alleen over de afmetingen, niet over de gebruikte stoffen. De fabriek zegt: ‘Geen zorgen, dit speelgoed verkopen wij al jaren in Europa.’

Vraag: mag je deze partij zo op de Nederlandse markt brengen? Benoem welke regels spelen, wat er ontbreekt, wie aansprakelijk is, en welke concrete stappen je zet vóór je de order plaatst. Schat ook de extra compliance-kost per stuk in.

Toon uitwerking

Stap 1 — Regels bepalen. Speelgoed valt onder de Speelgoedrichtlijn 2009/48/EG (CE verplicht), de norm EN 71 en REACH. Door de gekleurde lak en het feit dat kinderen erop sabbelen is juist de stoffennorm EN 71-3 (migratie van zware metalen) cruciaal — en die ontbreekt.

Stap 2 — Wat ontbreekt. De DoC hoort exact bij jouw model; een afwijkend modelnummer maakt het document waardeloos als bewijs. Het testrapport dekt alleen afmetingen, niet de stoffen. Je hebt dus geen geldig bewijs van conformiteit.

Stap 3 — Aansprakelijkheid. Je importeert rechtstreeks van buiten de EU, dus jij bent de importeur en draagt de fabrikantsplichten en de aansprakelijkheid. ‘Wij verkopen dit al jaren’ is geen bewijs en dekt jou niet.

Stap 4 — Concrete stappen vóór de order. Vraag een DoC die exact op jouw model staat, plus een EN 71-3-testrapport van een geaccrediteerd lab. Klopt dat niet, laat zelf een steekproef testen (circa 300 tot 600 euro). Zet daarnaast je eigen importeursgegevens, een batchnummer en een Nederlandstalige waarschuwing op de verpakking.

Stap 5 — Kost per stuk. Stel 500 euro testen plus 0,03 euro stickers, verdeeld over 800 stuks: circa 0,66 euro per autootje. Op een marge van bijna 12 euro is dat goed te dragen — maar pas ná een geldig testresultaat. Oordeel: niet plaatsen zoals het nu is; eerst de papieren en de stoffentest in orde maken.

Test jezelf

Snelle kennischeck — productveiligheid & conformiteit

Je importeert rechtstreeks een product van een fabriek buiten de EU. Wie draagt de fabrikantsplichten en de aansprakelijkheid op de EU-markt?
Je product heeft geen CE-markering nodig, bijvoorbeeld een meubel. Wat geldt er dan op het gebied van veiligheid?
Wat is de CE-markering precies?
De leverancier stuurt een DoC, maar het modelnummer wijkt af van het model dat jij inkoopt. Wat doe je?

Samenvatting

CE-markering is een eigen verklaring van de fabrikant, geen extern keurmerk, en verplicht voor onder andere speelgoed, elektronica en PBM.
Importeer je van buiten de EU, dan bén jij de importeur en draag je de fabrikantsplichten én de volledige aansprakelijkheid.
De GPSR (sinds 13 december 2024) geldt voor vrijwel alle consumentenproducten: traceerbaarheid, een verantwoordelijke marktdeelnemer in de EU en Nederlandstalige veiligheidsinformatie zijn altijd verplicht.
Een DoC is alleen geldig bewijs als modelnummer, specs en foto exact bij jouw product horen; bewaar alle documentatie 10 jaar.
Reken conformiteitskosten (testen circa 300 tot 600 euro, stickers, WEEE) mee in je unit economics vóór de inkoop, niet erna.